Πώς θα καταλάβετε ότι ίσως δεν είναι πλέον ασφαλές για έναν ηλικιωμένο γονέα να μένει μόνος

Το να αποφασίσετε αν ένας ηλικιωμένος γονέας μπορεί να συνεχίσει να ζει μόνος του σπάνια είναι ένα απλό «ναι» ή «όχι». Ένα ραντεβού που ξεχάστηκε ή ένα ακατάστατο δωμάτιο μπορεί να έχει μια συνηθισμένη εξήγηση· ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο πτώσεων, γευμάτων που παραλείπονται ή δυσκολίας στη διαχείριση καθημερινών εργασιών χρειάζεται μεγαλύτερη προσοχή. Στόχος δεν είναι να περιοριστεί η ανεξαρτησία του γονέα σας, αλλά να καταλάβετε τι συμβαίνει και ποια υποστήριξη θα μπορούσε να τον βοηθήσει να παραμείνει ασφαλής και να συμμετέχει στις αποφάσεις.

Δεν υπάρχει ένας κατάλογος ελέγχου που να μπορεί να καθορίσει για όλους αν κάποιος μπορεί να ζει μόνος. Οι υπηρεσίες φροντίδας, οι προϋποθέσεις επιλεξιμότητας και οι νομικές ρυθμίσεις διαφέρουν από χώρα σε χώρα και από περιοχή σε περιοχή. Ένας γιατρός, κοινωνικός λειτουργός ή τοπική υπηρεσία υποστήριξης ηλικιωμένων μπορεί να σας εξηγήσει ποιες αξιολογήσεις και μορφές βοήθειας είναι διαθέσιμες στον τόπο όπου ζει ο γονέας σας.

Παρατηρήστε μοτίβα στην καθημερινότητα

Προσέξτε τυχόν αλλαγές σε σχέση με τη συνηθισμένη ρουτίνα και τις ικανότητες του γονέα σας. Αν είναι δυνατόν, σημειώστε πότε συνέβη κάτι, τι παρατηρήσατε και αν έχει ξανασυμβεί. Συγκεκριμένα παραδείγματα είναι πιο χρήσιμα σε μια οικογενειακή συζήτηση ή επαγγελματική αξιολόγηση από τη γενική εντύπωση ότι τα πράγματα «χειροτερεύουν».

Οι τομείς που αξίζει να προσέξετε περιλαμβάνουν:

• Ασφαλής μετακίνηση: Έχουν συμβεί επανειλημμένες πτώσεις ή παρ’ ολίγον πτώσεις; Δυσκολεύεται ο γονέας σας να σηκωθεί από μια καρέκλα ή να χρησιμοποιήσει τις σκάλες; Ελέγξτε αν μπορεί να μετακινηθεί με ασφάλεια προς το μπάνιο, το υπνοδωμάτιο και την κουζίνα.
• Φαγητό και ποτό: Υπάρχουν τακτικά διαθέσιμα γεύματα; Έχετε παρατηρήσει χαλασμένα τρόφιμα, ανεξήγητη αλλαγή βάρους ή τον γονέα σας να λέει ότι δεν τρώει ή δεν πίνει αρκετά;
• Προσωπική φροντίδα και δουλειές του σπιτιού: Έχουν γίνει δύσκολα το μπάνιο, το ντύσιμο, το πλύσιμο των ρούχων, το καθάρισμα ή τα ψώνια; Η αλλαγή μπορεί να οφείλεται σε δυσκολία πρόσβασης ή σε κάποια εργασία για την οποία θα μπορούσε να έχει υποστήριξη, και όχι απαραίτητα στην ανάγκη να μετακομίσει.
• Διαχείριση της καθημερινότητας: Ξεχνά όλο και συχνότερα λογαριασμούς, ραντεβού, κλειδιά ή σημαντικές δουλειές του σπιτιού; Αν ο γονέας σας έχει φάρμακα στην καθημερινή του ρουτίνα, ρωτήστε αν το πρόγραμμα είναι εύκολο να το ακολουθήσει. Μην αλλάξετε μόνοι σας τη φαρμακευτική αγωγή· για απορίες σχετικά με αυτήν, απευθυνθείτε σε γιατρό ή φαρμακοποιό.
• Επικοινωνία και αναζήτηση βοήθειας: Μπορεί ο γονέας σας να χρησιμοποιήσει τηλέφωνο ή κάποιον άλλο τρόπο για να επικοινωνήσει με κάποιον; Θα ήξερε ποιον να καλέσει αν ένιωθε αδιαθεσία, δεν μπορούσε να μπει στο σπίτι ή χρειαζόταν επείγουσα βοήθεια;
• Άνεση και κοινωνική επαφή: Σας φαίνεται απομονωμένος ή ανήσυχος όταν βρίσκεται στο σπίτι ή δυσκολεύεται περισσότερο να συμμετέχει σε δραστηριότητες που έχουν σημασία για εκείνον;

Ο Δημιουργός ημερολογίου φροντιστή μπορεί να σας βοηθήσει να καταγράφετε τις παρατηρήσεις σας σε κάθε επίσκεψη. Κρατήστε τις σημειώσεις αντικειμενικές και με σεβασμό: περιγράψτε τι είδατε, όχι έναν χαρακτηρισμό ή μια διάγνωση.

Ξεχωρίστε μια προσωρινή αλλαγή από ένα διαρκές πρόβλημα

Μια ξαφνική αλλαγή στη λειτουργικότητα κάποιου δεν πρέπει να θεωρείται απόδειξη ότι δεν μπορεί πλέον να ζει μόνος. Μπορεί να έχει αιτία σχετική με την υγεία του και να χρειάζεται άμεση επαγγελματική αξιολόγηση. Επικοινωνήστε με γιατρό ή με την τοπική υπηρεσία επείγουσας υγειονομικής φροντίδας για καθοδήγηση. Αν ο γονέας σας βρίσκεται σε άμεσο κίνδυνο, έχει σοβαρό τραυματισμό ή δεν μπορεί να παραμείνει ασφαλής, επικοινωνήστε με τις τοπικές υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης.

Όταν οι αλλαγές εξελίσσονται σταδιακά, σκεφτείτε αν εμφανίζονται σε έναν ή σε περισσότερους χώρους. Για παράδειγμα, η δυσκολία στις σκάλες μπορεί να αντιμετωπιστεί αν αλλάξει ο χώρος όπου γίνονται βασικές δραστηριότητες, ενώ τα επαναλαμβανόμενα προβλήματα με τα γεύματα ή την επικοινωνία για βοήθεια μπορεί να απαιτούν ένα ευρύτερο σχέδιο υποστήριξης. Μια επαγγελματική αξιολόγηση μπορεί να βοηθήσει να διευκρινιστεί τι συμβάλλει στις δυσκολίες.

Μιλήστε με τον γονέα σας πριν καταρτίσετε ένα σχέδιο

Επιλέξτε μια ήρεμη στιγμή, αντί να ανοίξετε το θέμα κατά τη διάρκεια ενός καβγά ή αμέσως μετά από ένα τρομακτικό περιστατικό. Ξεκινήστε αναφέροντας τι παρατηρήσατε και ρωτήστε πώς το βλέπει ο γονέας σας. Για παράδειγμα: «Παρατήρησα ότι δυσκολεύεσαι να ανεβάσεις τα ψώνια από τις σκάλες. Τι σε δυσκολεύει περισσότερο στις δουλειές του σπιτιού;»

Δοκιμάστε ερωτήσεις όπως:

• Ποια σημεία της ημέρας σού φαίνονται εύκολα και ποια δύσκολα;
• Υπάρχει κάτι στο σπίτι που σε ανησυχεί;
• Τι είδους βοήθεια θα δεχόσουν πρώτα;
• Τι θα σε βοηθούσε να νιώθεις πιο άνετα και ανεξάρτητα;

Ακούστε τις προτιμήσεις και τις προτεραιότητές του. Ο γονέας σας μπορεί να δεχτεί βοήθεια με τα ψώνια ή τη μετακίνηση, αλλά να μη θέλει κάποιον στο σπίτι κάθε μέρα. Μια μικρή, πρακτική αλλαγή που θα συμφωνήσετε μαζί μπορεί να είναι καλύτερη αρχή από το να παρουσιάσετε τη μετακόμιση ως τη μοναδική επιλογή.

Αν ο γονέας σας συμφωνεί, συμπεριλάβετε ανθρώπους που εμπιστεύεται. Ζητήστε την άδειά του πριν μοιραστείτε προσωπικές πληροφορίες με συγγενείς ή επαγγελματίες. Αν η συζήτηση είναι δύσκολη, ένας γιατρός που γνωρίζει ή ένας σύμβουλος ή επαγγελματίας φροντίδας μπορεί να βοηθήσει την οικογένεια να συζητήσει τις ανησυχίες της.

Εξετάστε τις επιλογές υποστήριξης πριν καταλήξετε ότι χρειάζεται μετακόμιση

Το να ζει κάποιος μόνος δεν σημαίνει απαραίτητα ότι πρέπει να τα διαχειρίζεται όλα χωρίς βοήθεια. Ανάλογα με τις διαθέσιμες υπηρεσίες στην περιοχή, οι επιλογές μπορεί να περιλαμβάνουν βοήθεια με τα γεύματα, τις δουλειές του σπιτιού, την προσωπική φροντίδα, τη μετακίνηση ή τακτικές επισκέψεις. Αλλαγές στο σπίτι —όπως καλύτερος φωτισμός, απομάκρυνση αντικειμένων στα οποία μπορεί να σκοντάψει ή προσθήκη κατάλληλων στηριγμάτων— μπορεί επίσης να βοηθήσουν. Η Λίστα ασφάλειας σπιτιού για ηλικιωμένους μπορεί να σας βοηθήσει να εντοπίσετε τι χρειάζεται επανεξέταση· συζητήστε τις ανησυχίες σας για πτώσεις ή κινητικότητα με τον αρμόδιο επαγγελματία υγείας. Το Εθνικό Ινστιτούτο Γήρανσης των ΗΠΑ περιγράφει επίσης πρακτικά ζητήματα σχετικά με τη γήρανση στο σπίτι, συμπεριλαμβανομένων των αναγκών ασφάλειας και υποστήριξης.

Τι παρατηρείτε	Ένα χρήσιμο επόμενο βήμα
Μια εργασία έχει αρχίσει να γίνεται δύσκολη	Ρωτήστε τι την κάνει δύσκολη και αν θα βοηθούσε μια πρακτική αλλαγή ή υποστήριξη για τη συγκεκριμένη εργασία.
Το ίδιο πρόβλημα ασφάλειας εξακολουθεί να συμβαίνει	Καταγράψτε παραδείγματα και συζητήστε τα με τον γονέα σας και έναν επαγγελματία υγείας ή φροντίδας.
Δεν καλύπτονται πλέον αρκετές καθημερινές ανάγκες	Ρωτήστε τις τοπικές υπηρεσίες πώς μπορείτε να κανονίσετε αξιολόγηση αναγκών και τι υποστήριξη ενδέχεται να είναι διαθέσιμη.
Υπάρχει άμεσος κίνδυνος	Επικοινωνήστε με τις τοπικές υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης ή την αρμόδια υπηρεσία επείγουσας βοήθειας.

Οι διαδικασίες αξιολόγησης και οι προϋποθέσεις επιλεξιμότητας διαφέρουν από χώρα σε χώρα. Για παράδειγμα, η Εθνική Υπηρεσία Υγείας του Ηνωμένου Βασιλείου εξηγεί πώς κάποιος στην Αγγλία μπορεί να ζητήσει αξιολόγηση αναγκών φροντίδας και υποστήριξης. Πρόκειται για παράδειγμα τοπικής διαδικασίας και όχι για κανόνα που ισχύει παντού. Ρωτήστε την τοπική αρχή, την υπηρεσία υγείας ή έναν οργανισμό υποστήριξης ηλικιωμένων ποια είναι η αντίστοιχη διαδικασία στην περιοχή σας.

Συμφωνήστε σε ένα σχέδιο και επανεξετάζετέ το

Το σχέδιο μπορεί να περιλαμβάνει ποιος θα επικοινωνεί με τον γονέα σας, πώς θα πηγαίνει στα ραντεβού, τι θα γίνεται αν δεν απαντά και με ποιον πρέπει να επικοινωνείτε αν αλλάξουν οι ανάγκες του. Καταγράψτε τις ευθύνες, ώστε οι συγγενείς και όσοι προσφέρουν βοήθεια να έχουν την ίδια εικόνα. Το Εβδομαδιαίο πρόγραμμα φροντίδας μπορεί να βοηθήσει στην οργάνωση των επισκέψεων και των εργασιών, ενώ το υπόδειγμα σημειώσεων οικογενειακής συνάντησης για τη φροντίδα μπορεί να καταγράψει τις αποφάσεις και τις ερωτήσεις προς τους επαγγελματίες.

Ορίστε μια ημερομηνία για να επανεξετάσετε το σχέδιο και ξαναδείτε το μετά από πτώση, νοσηλεία, σημαντική αλλαγή στην καθημερινή λειτουργικότητα ή αλλαγή στις επιθυμίες του γονέα σας. Στόχος δεν είναι να υποσχεθείτε ότι θα μπορεί πάντα να ζει μόνος, αλλά να ανταποκρίνεστε σε όσα συμβαίνουν τώρα και να προσαρμόζετε την υποστήριξη καθώς αλλάζουν οι ανάγκες του.

Αν ο γονιός σας αρνείται τη βοήθεια, προσπαθήστε να καταλάβετε τι τον/την ανησυχεί: το κόστος, η ιδιωτικότητα, οι άγνωστοι άνθρωποι ή ο φόβος ότι θα χάσει τον έλεγχο μπορεί να παίζουν ρόλο. Όπου είναι δυνατό, προσφέρετε επιλογές και ζητήστε συμβουλές από έναν επαγγελματία της περιοχής σας. Μην υποθέτετε ότι το να χρειάζεται υποστήριξη σημαίνει πως ο γονιός σας δεν μπορεί να παίρνει αποφάσεις. Οι κανόνες σχετικά με τη λήψη αποφάσεων και την εξουσία διαφέρουν από χώρα σε χώρα, γι’ αυτό ζητήστε τη συμβουλή ενός επαγγελματία της περιοχής σας αν δεν είστε σίγουροι για το πώς να προχωρήσετε.