Anne Baba Bakımı Kardeşler ve Aile Arasında Nasıl Paylaşılır?

Birçok ailede bakım yükü neredeyse tesadüfen tek bir kişinin omzuna biner. En yakında o oturuyordur, ya da ailenin "düzenli olanı" odur, ya da annenin yardıma ihtiyacı olduğunu ilk fark eden kişi odur. Aylar sonra işin çoğunu o yapıyor ve içten içe kırgınlık biriktiriyordur; kardeşleri ise kimse aksini söylemediği için her şeyin yolunda olduğunu sanıyordur.

Böyle olmak zorunda değil. Bakımı iyi paylaşmak, her görevi tam ortadan bölmek demek değildir. Neye ihtiyaç olduğu konusunda dürüst olmak, görevleri herkesin gerçekçi olarak verebileceği katkıyla eşleştirmek ve düzenlemeyi gerektiğinde değiştirilebilsin diye görünür kılmak demektir. Bu rehber bunun nasıl yapılacağını anlatıyor.

"Adil" neden nadiren "eşit" demektir?

Kardeşler nerede yaşadıkları, işlerinin ve ailelerinin onlardan ne beklediği, sağlıkları, maddi durumları ve anne babayla ilişkileri bakımından birbirinden farklıdır. On dakika uzakta oturan bir kız kardeşle başka bir şehirde yaşayan bir erkek kardeş aynı şeyleri yapamaz; yapabilirmiş gibi davranmanın da bir yararı yoktur.

Daha adil bir hedef, herkesin anlamlı ve güvenilir bir katkıda bulunması ve ana bakım verenin kimsenin göremediği bir yükü tek başına taşımamasıdır. Bu, örneğin bir kardeşin haftada üç gün bizzat bakım vermesi, bir diğerinin tüm faturaları, sigorta görüşmelerini ve evrak işlerini üstlenmesi, üçüncüsünün de masrafların bir kısmını karşılayıp yılda iki kez bir haftalığına bakımı tamamen devralması anlamına gelebilir.

1. Adım: Yapılan işi görünür kılın

Herhangi bir şeyi paylaştırmadan önce şu anda gerçekte neler yapıldığını listeleyin. Bakımın çoğunu üstlenen kişiden tipik bir haftayı yazmasını isteyin: her araba yolculuğu, her telefon görüşmesi, eczaneden alınan her ilaç, her yemek, her fatura ve gece yarısı atılan her endişeli mesaj. Uzakta yaşayan kardeşler listenin uzunluğu karşısında çoğu zaman gerçekten şaşırır.

Görevleri daha kolay paylaştırılabilmeleri için gruplayın. ABD Ulusal Yaşlanma Enstitüsü'nün (NIA) bakım sorumluluklarını koordine etmeye yönelik çalışma sayfası, görevleri türlerine göre sıralar ve her birinin yanında kimin üstlendiğini yazmak için bir sütun bırakır. Yazdırılabilir aile görev dağılımı planımız da aynı şekilde çalışır.

2. Adım: Toplanın ve anne babanızı da dahil edin

NIA, mümkünse ortada bir acil durum yokken, yaşlı kişinin ve işin içinde olacak herkesin katıldığı bir toplantı veya telefon görüşmesiyle başlamayı önerir. Özellikle kişisel bakım söz konusu olduğunda, kimin neye yardım edeceği konusunda anne babanızın da söz hakkı olmalıdır.

Toplantı için bazı pratik ipuçları:

1. Ortam gerginse tarafsız bir kolaylaştırıcı seçin. Bu sakin bir akraba, bir aile dostu ya da sosyal hizmet uzmanı gibi bir profesyonel olabilir.
2. Gündemi, 1. adımdaki görev listesiyle birlikte önceden paylaşın.
3. Olası her geleceğe değil, önümüzdeki üç ila altı aya odaklanın.
4. Toplantıyı, görevlerin yanına isimler yazılmış olarak ve bir sonraki değerlendirme için belirlenmiş bir tarihle bitirin.

Yazdırılabilir aile bakım toplantısı notları şablonumuz konuşmanın dağılmamasına yardımcı olabilir.

3. Adım: Görevleri güçlü yanlarla eşleştirin

NIA, kimin neyde iyi olduğunu düşünmeyi önerir: Herkesi kim bilgilendiriyor? E-posta ve mesajlaşmada kim rahat? Duygusal desteği kim veriyor? Sağlık personeliyle kim konuşabilir? Günlük işlerde kim yardım edebilir? Para konusunda kim becerikli?

Yakında yaşayan kardeşler için

• Düzenli ziyaretler ve arkadaşlık
• Randevulara ve ayak işlerine götürüp getirmek
• Evde bizzat yardım
• Acil bir durumda ilk aranan kişi olmak (bir yedekle birlikte)

Uzakta yaşayan kardeşler için

NIA, uzaktan bakım verenlerin mali işler ve faturalar, evde yardım ayarlanması, tıbbi malzeme siparişi, sağlık durumlarının araştırılması ve kayıtların tutulması konularında yardımcı olabileceğini belirtir. Uzaktaki kardeşler ayrıca:

• Ortak takvimi ve hatırlatmaları yönetebilir
• Yerel hizmetleri araştırabilir ve mesai saatlerinde gereken aramaları yapabilir
• Anne babanızın izniyle randevulara telefonla veya görüntülü olarak katılabilir
• Yerel bakım veren gerçek bir mola verebilsin diye planlı dönemlerde bakımı tamamen devralabilir
• Anne babanızı düzenli olarak arayabilir; bu da başlı başına bir destektir

4. Adım: Nasıl iletişim kuracağınızda anlaşın

Aile içindeki sürtüşmelerin çoğu, insanların kendini dışarıda kalmış ya da habersiz yakalanmış hissetmesinden kaynaklanır. Şunlara birlikte karar verin:

• Güncellemeler nereye yazılacak? Tek bir grup sohbeti, tek bir ortak takvim, notlar için tek bir yer. NIA, ortak çevrimiçi iletişim listelerini ve takvimleri aileler için yararlı araçlar olarak anar.
• Birbirinizi ne sıklıkla bilgilendireceksiniz? Ana bakım verenin yazacağı kısa bir haftalık özet, ardı arkası kesilmeyen "annem nasıl?" mesajlarını önler.
• Ne acil sayılır? Neyin hemen telefon gerektirdiği, neyin mesajla bildirilebileceği konusunda anlaşın.
• Doktorlarla kim konuşacak? Genellikle anne babanızın yazılı izniyle bir ya da iki kişi.

Burada ortak bir bakım kaydı çok işe yarar. Herkes bir ziyaret veya telefon görüşmesinden sonra notlarını aynı yere yazdığında, kimse aynı hikâyeyi üç kez anlatmak zorunda kalmaz. Bakım veren günlük kayıt oluşturucumuz ve yazdırılabilir bakım ziyareti devir formumuz bunun için hazırlandı.

5. Adım: Para konusunu açıkça konuşun

Para çoğu zaman en zor konuşmadır; bu yüzden onu erkenden ve açık sözlerle yapmak işe yarar. Ele alınması gereken konular:

• Anne babanızın kendi parasının bakımı için nasıl kullanılacağı ve bunu kimin takip edeceği
• Kardeşlerden birinin kendi cebinden harcama yapıp yapmadığı ve bunun nasıl kaydedileceği ya da geri ödeneceği
• Bakım vermek için işinden fedakârlık eden bir kardeşe karşılık verilip verilmeyeceği ve nasıl verileceği
• Daha büyük harcamalarla ilgili kararların nasıl alınacağı

Bakımla ilgili harcamaların ve fişlerin basit bir kaydını tutun. Bu herkesi, özellikle anne babanızın hesaplarını yöneten kişiyi korur. Aylık bakım bütçesi çalışma sayfamız ve evde bakım maliyeti hesaplayıcımız rakamları net görmenize yardımcı olabilir.

6. Adım: Yedekleri ve molaları baştan planlayın

NIA, tek bir kişinin her şeyi yapamayacağını ve ana bakım verenlerin çoğu zaman bir molaya ihtiyaç duyduğunu vurgular. Tablonuzdaki her görevin bir yedek sorumlusu olmalı; ana bakım verenin izinleri de tıpkı randevular gibi programa yazılmalıdır.

Mola için destek aileden, arkadaşlardan veya gönüllülerden ya da evde bakım yardımcıları veya gündüz bakım programları gibi ücretli hizmetlerden gelebilir. Uzakta yaşayan bir kardeş çoğu zaman en büyük katkıyı bir haftalığına gelip kalarak ya da düzenli mola bakımının masrafına destek olarak verebilir. Geçici bakım ve mola planlama rehberimiz bu konuyu daha ayrıntılı ele alıyor.

İşler zorlaştığında

İyi bir plan olsa bile gerginlikler yaşanır. Genellikle işe yarayan birkaç yaklaşım:

• Kişiliği değil, etkiyi anlatın. "Dört aydır bütün randevulara ben gidiyorum ve çok yoruldum" demek, "Sen hiç yardım etmiyorsun" demekten çok daha iyi karşılanır.
• Somut isteklerde bulunun. "İki haftada bir cumartesiyi sen üstlenebilir misin?" sorusuna "evet" demek, "Daha fazla yardıma ihtiyacım var" cümlesine yanıt vermekten daha kolaydır.
• Farklı tarzları kabul edin. Kardeşiniz market alışverişini sizden farklı yapıyorsa, bu genellikle sorun değildir.
• Hayat değiştiğinde planı yeniden gözden geçirin. Yeni bir iş, yeni bir bebek ya da bakım verenlerden birinin sağlık sorunu, paylaşımın yeniden değerlendirilmesi gerektiği anlamına gelir. NIA, hem ihtiyaçlar hem de müsaitlik değiştiği için düzenli olarak durumu gözden geçirmeyi önerir.
• Tıkandıysanız dışarıdan yardım alın. Bir aile arabulucusu, danışman veya sosyal hizmet uzmanı, hep aynı tartışmalara dönen ailelere yardımcı olabilir.

Yazılı tutun, güncel tutun

Yapabileceğiniz en yararlı şey, düzenlemeyi yazıya dökmek ve herkesin görebileceği bir yerde tutmaktır. Bir görev dağılımı tablosu, ortak bir haftalık program ve neler olup bittiğini gösteren sürekli bir kayıt, bakımı tek bir kişinin kafasında taşıdığı bir yük olmaktan çıkarıp bütün ailenin paylaşabileceği bir işe dönüştürür.