Bakım terimleri sözlüğü

A

Acil durum bilgi formu

Sağlık görevlilerinin ve hastane personelinin saniyeler içinde okuyabileceği; hastalıkları, ilaçları, alerjileri ve iletişim bilgilerini içeren tek sayfalık bir özet. Yaşlılar için acil durum bilgi formu

B

Bağımsızlığı yeniden kazanma desteği

Hastalık, düşme veya hastanede yatış sonrasında kişinin günlük yaşam becerilerini yeniden öğrenmesine ve bağımsızlığını geri kazanmasına yardımcı olan kısa süreli destek.

Bakım evi

Kesintisiz konaklama ve kişisel bakım hizmeti sunan yatılı bakım kurumu. Bakım maliyeti karşılaştırma hesaplayıcısı

Bakım ihtiyacı değerlendirmesi

Bir kişinin ihtiyaç duyduğu yardımın genellikle yerel yönetim, sigorta kuruluşu veya sağlık uzmanı tarafından değerlendirilmesi. Bu değerlendirme, kişinin hangi hizmetlerden veya maddi desteklerden yararlanabileceğini belirler. Bakım ihtiyacı değerlendirme kontrol listesi

Bakım planı

Kişinin ihtiyaçlarını, aldığı desteği, desteği kimin sağladığını ve ne zaman sağladığını açıklayan yazılı bir plan. İhtiyaçlar değiştiğinde gözden geçirilmelidir. Haftalık bakım programı oluşturucu

Bakım veren tükenmişliği

Uzun süreli bakım vermenin yol açtığı fiziksel, duygusal ve zihinsel tükenmişlik. Genellikle stres, uyku sorunları, sinirlilik ve başkalarından uzaklaşma eşlik eder. Bakım veren tükenmişlik öz değerlendirmesi

Bakım verenin ihtiyaçlarının değerlendirilmesi

Bazı ülkelerde sunulan, bakım verenin kendi ihtiyaçlarını ve iyilik hâlini değerlendiren süreç. Bakım verene pratik veya maddi destek sağlanmasını mümkün kılabilir.

Bası yarası (yatak yarası)

Uzun süre aynı pozisyonda kalmaya bağlı olarak ciltte ve altındaki dokuda oluşan hasar. Pozisyonu düzenli değiştirmek, iyi beslenmek ve cildi her gün kontrol etmek bu yaraların önlenmesine yardımcı olur.

Birincil bakım veren

Ücretsiz bakımın çoğunu sağlayan ve genellikle bakıma dâhil olan diğer kişilerin koordinasyonunu üstlenen kişi. Aile bakım masrafı paylaşım hesaplayıcısı

C

Canlandırmama kararı (DNR)

Kalp veya solunum durduğunda kalp-akciğer canlandırması (CPR) uygulanmaması gerektiğini önceden kayda geçiren karar. Yalnızca CPR'ı kapsar; diğer tedavi veya bakım türlerini kapsamaz. Yaşlılar için acil durum bilgi formu

D

Deliryum

Çoğunlukla enfeksiyon, susuz kalma, ilaçlar veya ameliyat nedeniyle ortaya çıkan ani kafa karışıklığı durumu. Tıbbi acil durumdur, genellikle tedavi edilebilir ve demanstan farklıdır.

Demans (bunama)

Bellek, düşünme ve günlük yaşam becerilerinde ilerleyici gerilemeye neden olan hastalıkların genel adı. En sık görülen nedeni Alzheimer hastalığıdır. Demans evreleri kontrol listesi

Destekli yaşam

Kendi dairesi veya odasında yaşayan kişilere yönelik, bakım personelinin bulunduğu ve ortak kullanım alanları sunan konut türü. Bir miktar yardıma ihtiyaç duyan ancak günün her saati hemşirelik bakımı gerekmeyen kişiler içindir. Bakım maliyeti karşılaştırma hesaplayıcısı

Düşme riski değerlendirmesi

Düşme olasılığını azaltmak için denge, kas gücü, ilaçlar, görme, ayakkabılar ve evdeki tehlikelerin kontrol edilmesi. Düşme riski öz değerlendirmesi

E

Enstrümantal günlük yaşam aktiviteleri (IADL'ler)

Bağımsız yaşamak için gereken işler: yemek pişirme, alışveriş, ev işleri, para ve ilaç yönetimi, telefonu kullanma ve bir yerden bir yere gitme. Bakım saati hesaplayıcı

Ergoterapist (OT)

İnsanların günlük işlerini yapmasına yardımcı olan; genellikle ekipman, evde yapılacak düzenlemeler ve işleri yapmanın yeni yolları konusunda öneriler sunan uzman.

Evde bakım (evde bakım hizmeti)

Kişisel bakım, yemek, ilaç kullanımı veya ev işleri konusunda yardımcı olmak için eve gelen ücretli bakım görevlileri. Evde bakım maliyeti hesaplayıcı

G

Geçici bakım

Asıl bakım verene ara verme imkânı sağlayan kısa süreli bakım. Evde, gündüz bakım merkezinde veya bir bakım evinde birkaç gün ya da hafta boyunca verilebilir. Bakım veren tükenmişlik öz değerlendirmesi

Gün batımı sendromu

Demans hastalarında sık görülen, öğleden sonra ve akşam saatlerinde artan kafa karışıklığı, yerinde duramama veya huzursuzluk. Demans evreleri kontrol listesi

Günlük yaşam aktiviteleri (ADL'ler)

Temel öz bakım işleri: yıkanma, giyinme, yemek yeme, tuvaleti kullanma, idrar ve dışkı kontrolü ve yataktan sandalyeye geçme. Bakım değerlendirmelerinde genellikle kişinin bu işlerden kaçında yardıma ihtiyaç duyduğu dikkate alınır. Bakım saati hesaplayıcı

H

Hareket destek ekipmanları

Hareket etmeyi daha güvenli hâle getiren baston, yürüteç, tekerlekli sandalye, tutunma barları ve hasta kaldırma liftleri gibi ekipmanlar. Yaşlılar için ev güvenliği kontrol listesi

Hemşirelik bakımı sunan bakım evi

Tıbbi veya karmaşık bakım ihtiyaçları olan kişilere yönelik, hemşirelerin 24 saat görev yaptığı bakım evi. Bakım maliyeti karşılaştırma hesaplayıcısı

Hospis bakımı

Yaşamının son aylarındaki kişilere evde, hospiste veya hastanede sunulan palyatif bakım; aileye de destek verilir.

İ

İdrar veya dışkı kaçırma

Mesane ya da bağırsak kontrolünün kaybı. İleri yaşlarda sık görülür, çoğunlukla tedavi edilebilir ve bir doktorla veya mesane ve bağırsak kontrolü konusunda uzman bir hemşireyle görüşmeye değerdir.

İdrar yolu enfeksiyonu (İYE)

Mesane veya böbreklerde görülen enfeksiyon. İleri yaştaki kişilerde tipik ağrı yerine ani kafa karışıklığı, düşme veya yorgunluk şeklinde kendini gösterebilir.

İlaçların gözden geçirilmesi

Kişinin kullandığı tüm ilaçların doktor veya eczacı tarafından kontrol edilmesi; artık gerekli olmayan ilaçların bırakılması ve etkileşimlerin belirlenmesi amacıyla yapılır. İlaç takvimi oluşturucu

K

Karar verme kapasitesi

Belirli bir karar için bilgileri anlama, hatırlama ve değerlendirme, ardından kararını ifade etme becerisi. Her karar için ayrı değerlendirilir ve zaman içinde değişebilir.

Kişisel alarm (uzaktan bakım)

Yardım çağırmak için otomatik olarak veya bir düğmeye basıldığında devreye giren kolye tipi alarmlar, düşme algılayıcıları ve ev sensörleri gibi cihazlar. Yaşlılar için ev güvenliği kontrol listesi

Ö

Önceden sağlık talimatı (yaşayan vasiyet)

Kişinin, özellikle istemeyeceği tıbbi tedavilere ilişkin yazılı tercihleri. Kişi artık kendi kararını veremediğinde bu tercihler dikkate alınır. Önemli belgeler kontrol listesi

P

Palyatif bakım

Ciddi bir hastalığı olan kişilerin rahatını ve yaşam kalitesini ön planda tutan bakım. Yaşamın son döneminde değil, tedaviyle birlikte erken aşamada da başlayabilir.

Polifarmasi

Aynı anda çok sayıda, genellikle beş veya daha fazla ilaç kullanmak. Yan etki ve ilaç etkileşimi riskini artırır. İlaç takvimi oluşturucu

T

Taburculuk planlaması

Hastanın hastaneden taburcu olmasına yönelik hazırlık: ilaçlar, takip randevuları, ekipman ve evde ihtiyaç duyulan bakım. Hastaneden taburcu kontrol listesi

U

Uzaktan bakım verme

Genellikle hizmetleri ayarlayarak, para ve evrak işlerini yöneterek ve düzenli iletişim kurarak uzakta yaşayan bir yakına bakım verme. Bakım veren günlük kayıt oluşturucu

V

Vekâletname

Bir kişinin, para ve mallarıyla ilgili kararları kendisi adına vermesi için birini seçtiği yasal belge; birçok ülkede sağlık ve kişisel bakım konularındaki kararları da kapsar. Kişinin hâlâ karar verme yetisi varken düzenlenmesi gerekir. Önemli belgeler kontrol listesi

Vesayet

Artık kendi kararlarını veremeyen ve geçerli bir vekâletnamesi olmayan kişi adına karar vermek üzere mahkemece atanan kişi. Kullanılan adlar ve kurallar ülkeye göre değişir. Önemli belgeler kontrol listesi

Y

Yetişkinler için gündüz bakım hizmeti

Gündüz merkezinde gözetim altında sunulan etkinlikler, yemekler ve bazen terapi. Kişi akşam evine döner. Bakım maliyeti karşılaştırma hesaplayıcısı

Yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi veya hukuki tavsiye değildir.