Πώς να φτιάξετε ένα οικογενειακό σχέδιο φροντίδας για έναν ηλικιωμένο γονιό

Οι περισσότερες οικογένειες δεν αποφασίζουν συνειδητά να αρχίσουν να φροντίζουν κάποιον. Συμβαίνει σιγά σιγά: ο γονιός σταματά να οδηγεί το βράδυ, οι λογαριασμοί αρχίζουν να μαζεύονται, μια πτώση καταλήγει σε νοσηλεία. Σύντομα, δύο ή τρεις συγγενείς κάνουν ο καθένας λίγο, κανείς δεν ξέρει σίγουρα ποιος αναλαμβάνει τι, και αυτός που κάνει τα περισσότερα εξαντλείται αθόρυβα.

Ένα οικογενειακό σχέδιο φροντίδας το διορθώνει αυτό. Είναι απλώς μια κοινή, γραπτή καταγραφή του τι χρειάζεται ο γονιός σας, ποιος βοηθά σε κάθε κομμάτι και τι γίνεται αν κάτι αλλάξει. Δεν χρειάζεται να είναι μεγάλο ή επίσημο. Χρειάζεται όμως να είναι γραμμένο, συμφωνημένο και εύκολο να το βρει ο καθένας.

Αυτός ο οδηγός σας δείχνει, βήμα προς βήμα, πώς να το φτιάξετε.

Ξεκινήστε από τον γονιό σας, όχι από τα χαρτιά

Το σχέδιο αφορά τη ζωή του γονιού σας, οπότε εκείνος ή εκείνη πρέπει να βρίσκεται στο κέντρο του. Εκτός αν δεν μπορεί να συμμετάσχει, ρωτήστε τι έχει τη μεγαλύτερη σημασία: να μείνει στο σπίτι του, να συνεχίσει το εβδομαδιαίο γεύμα με τους φίλους, να διαχειρίζεται μόνος τα οικονομικά του όσο περισσότερο γίνεται, να διαλέγει ποιος θα τον βοηθά στην προσωπική φροντίδα.

Κάποιοι γονείς ανακουφίζονται όταν μιλούν για βοήθεια. Άλλοι το βιώνουν ως απώλεια της ανεξαρτησίας τους. Συχνά βοηθά να παρουσιάσετε το σχέδιο ως τρόπο να συνεχίσουν τα πράγματα όπως τα θέλουν, και όχι ως λίστα με όσα δεν μπορούν πια να κάνουν. Ρωτήστε, ακούστε και γράψτε τις επιθυμίες τους με τα δικά τους λόγια.

Βήμα 1: Καταγράψτε τι βοήθεια χρειάζεται πραγματικά

Πριν μοιράσετε εργασίες, πρέπει να ξέρετε καθαρά ποιες είναι. Το National Institute on Aging (NIA) ομαδοποιεί τις συνηθισμένες ανάγκες φροντίδας σε τομείς όπως η προσωπική φροντίδα, οι δουλειές του σπιτιού, τα γεύματα, ο συντονισμός της ιατρικής φροντίδας, οι μετακινήσεις και τα οικονομικά και νομικά θέματα.

Περάστε μαζί με τον γονιό σας μια συνηθισμένη εβδομάδα και σημειώστε πού χρειάζεται βοήθεια τώρα και πού μπορεί να χρειαστεί σύντομα:

• Προσωπική φροντίδα: μπάνιο, ντύσιμο, περιποίηση
• Σπίτι: καθάρισμα, πλυντήριο, κήπος, επισκευές
• Γεύματα: ψώνια, μαγείρεμα, ειδικές δίαιτες
• Υγεία: κλείσιμο ραντεβού, μετάβαση, ανανέωση συνταγών, ενημερωμένη λίστα φαρμάκων
• Μετακινήσεις: διαδρομές για ραντεβού, ψώνια, κοινωνικές δραστηριότητες
• Χρήματα και χαρτιά: πληρωμή λογαριασμών, ασφαλιστικά, αιτήσεις
• Συντροφιά και ευεξία: επισκέψεις, τηλεφωνήματα, χόμπι, έξοδοι από το σπίτι

Να είστε συγκεκριμένοι. Το «βοήθεια με το φαγητό» είναι δύσκολο να ανατεθεί. Το «εβδομαδιαία παραγγελία ψωνιών την Κυριακή και δύο φαγητά μαγειρεμένα από πριν» είναι εύκολο.

Βήμα 2: Κάντε μια οικογενειακή συνάντηση

Μόλις ξέρετε τι χρειάζεται, μαζέψτε όλους. Το NIA προτείνει να ξεκινήσετε με μια συνάντηση ή τηλεδιάσκεψη με τον ηλικιωμένο και όλους όσους θα συμμετέχουν, ιδανικά πριν προκύψει κάποια έκτακτη ανάγκη.

Μερικά πράγματα κάνουν αυτές τις συναντήσεις πιο αποτελεσματικές:

1. Στείλτε πρόγραμμα από πριν. Γράψτε τις ανάγκες που καταγράψατε και τις αποφάσεις που πρέπει να παρθούν. Οι εκτυπώσιμες Σημειώσεις οικογενειακής συνάντησης για τη φροντίδα σάς δίνουν μια απλή δομή.
2. Συμπεριλάβετε όσους μένουν μακριά. Μια βιντεοκλήση ή ένα τηλεφώνημα αρκεί. Η απόσταση περιορίζει κάποιες εργασίες, όχι όλες.
3. Ορίστε κύριο πρόσωπο επικοινωνίας. Το NIA συνιστά να οριστεί νωρίς ένας κύριος φροντιστής, ακόμη κι αν δεν χρειάζεται ακόμη, ώστε να μπορεί να κινηθεί γρήγορα αν προκύψει κρίση.
4. Μείνετε στις πρακτικές αποφάσεις. Παλιές οικογενειακές εντάσεις συχνά ξαναβγαίνουν. Αναγνωρίστε τες και επιστρέψτε στη λίστα.
5. Γράψτε τι αποφασίστηκε και στείλτε το σε όλους μετά.

Βήμα 3: Αποφασίστε ποιος κάνει τι

Μοιράστε τις εργασίες ανάλογα με τα δυνατά σημεία και την κατάσταση του καθενός, όχι μόνο με το ποιος μένει πιο κοντά. Το NIA προτείνει ερωτήσεις όπως: ποιος είναι καλός στο να κρατά τους άλλους ενήμερους, ποιος νιώθει άνετα να μιλά με γιατρούς και νοσηλευτές, ποιος μπορεί να βοηθά καθημερινά και ποιος τα πάει καλύτερα με τα οικονομικά;

Κάποιος που μένει σε άλλη πόλη ή σε άλλη χώρα μπορεί και πάλι:

• να πληρώνει λογαριασμούς online και να παρακολουθεί τα ασφαλιστικά·
• να ψάχνει τοπικές υπηρεσίες και να κάνει τηλεφωνήματα·
• να οργανώνει το κοινό ημερολόγιο·
• να τηλεφωνεί τακτικά στον γονιό σας για κουβέντα·
• να καλύπτει έξοδα, αν αυτός είναι ο καλύτερος τρόπος να συνεισφέρει.

Ένας πίνακας ευθυνών τα κάνει όλα αυτά ορατά. Γράψτε κάθε εργασία, ποιος είναι υπεύθυνος, ποιος είναι αναπληρωτής και πόσο συχνά γίνεται. Το NIA προσφέρει ένα φύλλο εργασίας με την ίδια λογική, και η εκτυπώσιμη Κατανομή ευθυνών στην οικογένεια ακολουθεί την ίδια ιδέα. Ένας αναπληρωτής για κάθε εργασία είναι αυτό που κρατά το σχέδιο όρθιο όταν κάποιος αρρωστήσει ή φύγει διακοπές.

Βήμα 4: Συγκεντρώστε σημαντικά έγγραφα και επαφές

Ένα σχέδιο φροντίδας είναι πολύ πιο χρήσιμο όταν οι πληροφορίες πίσω του βρίσκονται σε ένα σημείο. Η λίστα ελέγχου «Getting Your Affairs in Order» του NIA συνιστά να φυλάσσονται τα σημαντικά χαρτιά μαζί, για παράδειγμα σε έναν φάκελο, ένα συρτάρι ή ένα τετράδιο που γράφει πού βρίσκεται το καθετί, και να ξέρει κάποιος έμπιστος πού να τα βρει.

Μαζί με τον γονιό σας, συγκεντρώστε ή εντοπίστε:

• μια ενημερωμένη λίστα φαρμάκων και συμπληρωμάτων, με δοσολογίες και τον γιατρό που τα συνταγογράφησε·
• ονόματα και τηλέφωνα γιατρών, φαρμακείου και άλλων επαγγελματιών υγείας·
• κάρτες και αριθμούς ασφάλισης υγείας·
• τυχόν έγγραφα με τις επιθυμίες του για την ιατρική του φροντίδα·
• τυχόν πληρεξούσια για οικονομικά θέματα·
• βασικές πληροφορίες για λογαριασμούς και πάγια έξοδα.

Αν πληρεξούσια ή έγγραφα για τις ιατρικές επιθυμίες δεν έχουν ετοιμαστεί, αυτή είναι μια κουβέντα για τον γονιό σας και, ιδανικά, για έναν συμβολαιογράφο ή δικηγόρο. Οι κανόνες διαφέρουν από χώρα σε χώρα. Στο σχέδιο μπορείτε απλώς να γράψετε «προς συζήτηση» και ποιος θα βοηθήσει να τακτοποιηθεί.

Κρατήστε ένα φύλλο επαφών έκτακτης ανάγκης δίπλα στο τηλέφωνο ή στο ψυγείο. Το εργαλείο μας Φύλλο πληροφοριών έκτακτης ανάγκης για ηλικιωμένους και το εκτυπώσιμο Φύλλο επαφών έκτακτης ανάγκης είναι φτιαγμένα ακριβώς γι' αυτό.

Βήμα 5: Φτιάξτε ένα πρόγραμμα

Όταν οι εργασίες έχουν μοιραστεί, μετατρέψτε τες σε ημερολόγιο. Ένα εβδομαδιαίο πρόγραμμα δείχνει με μια ματιά ποιος κάνει επίσκεψη ποια μέρα, ποιος οδηγεί στο ραντεβού της Πέμπτης και πού υπάρχουν κενά.

Τα κενά είναι χρήσιμη πληροφορία. Αν κανείς δεν μπορεί να καλύψει τα απογεύματα της Τρίτης, ίσως εκεί αξίζει να αναζητήσετε εξωτερική βοήθεια, όπως ένα κέντρο ημερήσιας φροντίδας, έναν αμειβόμενο βοηθό ή έναν εθελοντή που κάνει επισκέψεις. Ο γιατρός σας, ο δήμος ή οι τοπικές κοινωνικές υπηρεσίες μπορούν να σας πουν ποιες υπηρεσίες υπάρχουν κοντά.

Με το Εβδομαδιαίο πρόγραμμα φροντίδας όλοι βλέπουν το ίδιο ημερολόγιο, και η εκτυπώσιμη εκδοχή του είναι ιδανική για το ψυγείο ή για έναν γονιό που προτιμά το χαρτί.

Βήμα 6: Προετοιμαστείτε για τα απρόβλεπτα

Κάθε σχέδιο πρέπει να απαντά σε μερικά ερωτήματα «τι γίνεται αν»:

• Τι γίνεται αν ο κύριος φροντιστής ξαφνικά δεν είναι διαθέσιμος για μια εβδομάδα;
• Τι γίνεται αν ο γονιός σας μπει στο νοσοκομείο; Ποιος πηγαίνει και ποιος ενημερώνει τους υπόλοιπους;
• Τι γίνεται αν οι ανάγκες του αυξηθούν γρήγορα;
• Ποιος έχει εφεδρικό κλειδί και ποιος μπορεί να φτάσει πιο γρήγορα;

Γράψτε τις απαντήσεις σε μια σύντομη ενότητα του σχεδίου. Δεν χρειάζεται να λύσετε κάθε σενάριο, μόνο να βεβαιωθείτε ότι κανείς δεν θα χρειαστεί να αυτοσχεδιάσει μέσα σε μια κρίση. Σε έκτακτη ανάγκη καλέστε το 112.

Βήμα 7: Μιλήστε νωρίς για τα χρήματα

Τα έξοδα φροντίδας μπορεί να αυξάνονται αθόρυβα, και τα χρήματα είναι από τις πιο συχνές αιτίες έντασης στις οικογένειες. Συμφωνήστε νωρίς πώς θα γίνονται τα καθημερινά έξοδα, ποιος κρατά τις αποδείξεις και πώς θα παίρνονται οι αποφάσεις για μεγαλύτερα ποσά. Αν περιμένετε να χρειαστείτε αμειβόμενη βοήθεια, ο Υπολογιστής κόστους κατ' οίκον φροντίδας μπορεί να σας βοηθήσει να εκτιμήσετε έναν μηνιαίο προϋπολογισμό.

Κρατήστε το σχέδιο ζωντανό

Ένα σχέδιο φροντίδας είναι έγγραφο εργασίας, όχι έργο που γίνεται μία φορά. Το NIA επισημαίνει ότι και οι ανάγκες του γονιού σας και η διαθεσιμότητα των μελών της οικογένειας αλλάζουν με τον καιρό, οπότε επανεξετάζετέ το τακτικά και ενημερώνετέ το.

Ένας απλός ρυθμός ταιριάζει στις περισσότερες οικογένειες:

1. Κάθε εβδομάδα: ένα σύντομο μήνυμα ή τηλεφώνημα για να επιβεβαιωθεί το πρόγραμμα της επόμενης εβδομάδας.
2. Κάθε μήνα ή τρίμηνο: μια σύντομη οικογενειακή συνάντηση για το τι λειτουργεί και τι όχι.
3. Μετά από κάθε μεγάλη αλλαγή: μια νοσηλεία, μια νέα διάγνωση, μια μετακόμιση ή μια αλλαγή στη ζωή κάποιου φροντιστή.

Φυλάξτε την τρέχουσα εκδοχή κάπου όπου έχουν πρόσβαση όλοι, είτε σε έναν κοινό φάκελο, είτε στον Οικογενειακό προγραμματιστή μας, είτε σε ένα ντοσιέ στο σπίτι του γονιού σας, και βάζετε ημερομηνία σε κάθε ενημέρωση, ώστε κανείς να μη δουλεύει με παλιό αντίγραφο.

Ένα σχέδιο είναι μια φροντίδα για όλους

Ένα γραπτό σχέδιο προστατεύει τις επιθυμίες του γονιού σας, μοιράζει το βάρος πιο δίκαια και επιτρέπει στον κύριο φροντιστή να ζητά βοήθεια χωρίς να χρειάζεται να παλεύει γι' αυτήν κάθε φορά. Δεν θα εξαφανίσει κάθε δύσκολη απόφαση, σημαίνει όμως ότι θα τις αντιμετωπίσετε μαζί, με τα δεδομένα μπροστά σας.