Εξουθένωση φροντιστή: σημάδια, αιτίες και τι πραγματικά βοηθά

Η φροντίδα ενός γονέα ή συντρόφου σπάνια ξεκινά ως δουλειά πλήρους απασχόλησης. Σταδιακά αυξάνεται: πρώτα μια διαδρομή μέχρι τον γιατρό, μετά τα εβδομαδιαία ψώνια, έπειτα βοήθεια τα πρωινά και, στη συνέχεια, ένα τηλέφωνο που δεν σταματά σχεδόν ποτέ. Επειδή η φροντίδα αυξάνεται αργά, η πίεση συχνά περνά απαρατήρητη μέχρι ο φροντιστής να εξαντληθεί, να είναι ευερέθιστος και να μην έχει πια καθόλου δυνάμεις. Αυτή η κατάσταση ονομάζεται εξουθένωση φροντιστή και είναι συχνή, κατανοητή και, με τις κατάλληλες αλλαγές, αναστρέψιμη.

Αυτός ο οδηγός παρέχει γενικές πληροφορίες και δεν αποτελεί ιατρική συμβουλή. Αν αισθάνεστε ότι δεν μπορείτε να αντεπεξέλθετε ή σκέφτεστε να βλάψετε τον εαυτό σας, επικοινωνήστε σήμερα με τον γιατρό σας ή με μια γραμμή υποστήριξης σε κρίση.

Πώς εκδηλώνεται η εξουθένωση

Η εξουθένωση είναι σωματική, συναισθηματική και ψυχική κόπωση που συσσωρεύεται όταν οι απαιτήσεις της φροντίδας παραμένουν μεγαλύτερες από τον χρόνο ξεκούρασης και την υποστήριξη που έχετε. Συχνά σημάδια είναι:

• Να νιώθετε κουρασμένοι ακόμη και μετά από έναν πλήρη νυχτερινό ύπνο ή να μην μπορείτε να κοιμηθείτε από την ανησυχία.
• Να ξεσπάτε στο άτομο που φροντίζετε και μετά να νιώθετε ενοχές.
• Να παραμελείτε φίλους, χόμπι και τα δικά σας ραντεβού.
• Συχνοί πονοκέφαλοι, πόνος στην πλάτη ή να αρρωσταίνετε συχνότερα.
• Να νιώθετε παγιδευμένοι, απελπισμένοι ή ότι τίποτα από όσα κάνετε δεν είναι αρκετό.
• Να βασίζεστε στην καφεΐνη ή στο αλκοόλ ή να παραλείπετε γεύματα για να βγάλετε τη μέρα.

Ένα ή δύο από αυτά σε μια δύσκολη εβδομάδα είναι φυσιολογικά. Αν εμφανίζονται αρκετά από αυτά τις περισσότερες εβδομάδες, είναι σημάδι ότι χρειάζεται να αλλάξει κάτι. Ο δωρεάν Αυτοέλεγχος εξουθένωσης φροντιστή περιλαμβάνει δώδεκα σύντομες ερωτήσεις για τις τελευταίες δύο εβδομάδες και δίνει μια ειλικρινή εικόνα που μπορείτε να δείξετε σε κάποιον άλλο.

Γιατί συσσωρεύεται η πίεση

Η εξουθένωση συνήθως οφείλεται σε μερικούς προβλέψιμους παράγοντες: ένα άτομο αναλαμβάνει το μεγαλύτερο μέρος της δουλειάς, δεν υπάρχει τακτικός χρόνος ανάπαυσης, δεν είναι σαφές τι θα αναλάβουν οι υπόλοιποι συγγενείς, υπάρχουν οικονομικές ανησυχίες και υπάρχει το συναισθηματικό βάρος του να βλέπετε κάποιον που αγαπάτε να φθίνει. Δεν είναι ένδειξη αδυναμίας ή ότι δεν νοιάζεστε αρκετά. Είναι ένδειξη ότι ο τρόπος οργάνωσης της φροντίδας χρειάζεται να αλλάξει.

Βήμα 1: Καταγράψτε όλες τις εργασίες

Είναι δύσκολο να μοιραστείτε ένα βάρος που κανείς άλλος δεν βλέπει. Για μία εβδομάδα, σημειώνετε όλα όσα κάνετε και περίπου πόσο χρόνο χρειάζεται το καθένα: προσωπική φροντίδα, γεύματα, φάρμακα, ραντεβού, έγγραφα, τηλεφωνήματα. Ένα απλό ημερήσιο ημερολόγιο φροντίδας είναι πολύ χρήσιμο. Το σύνολο συχνά εκπλήσσει τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας, ενώ η λίστα γίνεται η αφετηρία για να μοιραστεί η φροντίδα.

Βήμα 2: Μοιράστε τις εργασίες γραπτώς

Κάντε μια οικογενειακή συνάντηση και μοιράστε τις εργασίες της λίστας. Να είστε συγκεκριμένοι: «Ο Sam αναλαμβάνει τις επισκέψεις της Τρίτης και της Παρασκευής», όχι «Ο Sam θα βοηθήσει περισσότερο». Οι συγγενείς που μένουν μακριά μπορούν να αναλάβουν εργασίες που δεν απαιτούν μετακίνηση με αυτοκίνητο: να κλείνουν ραντεβού, να παραγγέλνουν συνταγές, να διαχειρίζονται λογαριασμούς ή να κάνουν τακτικά τηλεφωνήματα. Καταγράψτε όσα συμφωνήσατε σε ένα Πρόγραμμα κατανομής ευθυνών στην οικογένεια, ώστε να μη βασίζεστε στη μνήμη κανενός.

Βήμα 3: Προγραμματίστε τα διαλείμματα όπως τα ραντεβού

Τα διαλείμματα που θα γίνουν «όταν ηρεμήσουν τα πράγματα» δεν έρχονται ποτέ. Προσθέστε τα στο Εβδομαδιαίο πρόγραμμα φροντίδας: λίγες ώρες κάθε εβδομάδα, καθώς και ένα μεγαλύτερο διάλειμμα κάθε δύο μήνες περίπου. Οι επιλογές περιλαμβάνουν να αναλάβει προσωρινά κάποιος άλλος συγγενής, να προσλάβετε φροντιστή για μερικές ώρες, να πάει ο ηλικιωμένος σε ένα κέντρο ημερήσιας φροντίδας ενηλίκων ή να οργανώσετε βραχυπρόθεσμη ανάπαυλα φροντίδας.

Βήμα 4: Φροντίστε την υγεία σας

Μην αμελείτε τα δικά σας ιατρικά και οδοντιατρικά ραντεβού· το άτομο που φροντίζετε εξαρτάται από την υγεία σας. Να τρώτε τακτικά, να κινείστε καθημερινά, έστω και για λίγο, και να προστατεύετε τον ύπνο σας όσο μπορείτε. Αν η πεσμένη διάθεση, το άγχος ή ο κακός ύπνος επιμένουν για περισσότερο από δύο εβδομάδες περίπου, πείτε στον γιατρό σας ότι είστε φροντιστής: αυτό αλλάζει τη συζήτηση.

Βήμα 5: Μιλήστε σε κάποιον

Οι ενοχές, η αγανάκτηση, η θλίψη και η απογοήτευση είναι φυσιολογικά συναισθήματα στη φροντίδα, όχι αποτυχίες. Ένας φίλος, μια ομάδα υποστήριξης φροντιστών, ένας σύμβουλος ή μια θρησκευτική κοινότητα μπορούν να σας βοηθήσουν να τα διαχειριστείτε. Πολλοί φροντιστές λένε ότι το πιο χρήσιμο πράγμα που έκαναν ήταν να πουν δυνατά πόσο δύσκολη είχε γίνει η κατάσταση.

Πότε χρειάζεται μια μεγαλύτερη αλλαγή

Αν η βαθμολογία σας στον αυτοέλεγχο παραμένει υψηλή παρά τα παραπάνω βήματα, ίσως χρειάζεται να αλλάξει ο ίδιος ο τρόπος οργάνωσης της φροντίδας: περισσότερη αμειβόμενη βοήθεια, διαφορετική κατανομή εργασιών ή μετακόμιση σε δομή υποστηριζόμενης διαβίωσης. Μια αξιολόγηση αναγκών φροντίδας και μια σύγκριση κόστους φροντίδας βοηθούν την οικογένεια να εξετάσει τις επιλογές με ηρεμία, αντί να χρειαστεί να το κάνει σε μια κρίση.