Προγραμματισμός ανάπαυλας: πώς να κάνετε πραγματικά διαλείμματα ως φροντιστής

Αν είστε ο κύριος φροντιστής ενός γονιού, μάλλον έχετε πει πολλές φορές στον εαυτό σας ότι θα κάνετε ένα διάλειμμα «μόλις ηρεμήσουν τα πράγματα». Το πρόβλημα είναι ότι η φροντίδα σπάνια ηρεμεί από μόνη της. Τα διαλείμματα που δεν προγραμματίζονται συνήθως δεν γίνονται, και ένας φροντιστής που δεν απομακρύνεται ποτέ καταλήγει να λειτουργεί με άδεια μπαταρία, χωρίς τίποτα να του μένει για την υγεία, τη δουλειά ή τις σχέσεις του.

Η ανάπαυλα (respite care) είναι ο όρος για την προσωρινή ανακούφιση του κύριου φροντιστή. Δεν είναι πολυτέλεια ούτε σημάδι ότι δεν τα βγάζετε πέρα. Είναι μέρος αυτού που κάνει τη φροντίδα βιώσιμη, για εσάς και για τον γονιό σας. Αυτός ο οδηγός εξηγεί πώς να κάνετε τα διαλείμματα σταθερό κομμάτι της οργάνωσης της φροντίδας στην οικογένειά σας.

Τι είναι η ανάπαυλα

Το National Institute on Aging (NIA) περιγράφει την ανάπαυλα ως βραχυχρόνια ανακούφιση για τους κύριους φροντιστές, που τους δίνει χρόνο να ξεκουραστούν, να ταξιδέψουν ή να περάσουν χρόνο με άλλα μέλη της οικογένειας και φίλους. Μπορεί να κρατήσει από λίγες ώρες έως αρκετές εβδομάδες.

Σύμφωνα με το NIA, η ανάπαυλα μπορεί να γίνει:

• Στο σπίτι, με ένα μέλος της οικογένειας, φίλο, εθελοντή ή αμειβόμενο βοηθό που μένει με τον γονιό σας
• Σε κέντρο ημερήσιας φροντίδας, όπου ο γονιός σας περνά μέρος της ημέρας σε χώρο με επίβλεψη, δραστηριότητες και συντροφιά
• Σε μονάδα φροντίδας, για παράδειγμα με μια σύντομη διαμονή σε μονάδα φροντίδας ηλικιωμένων

Οι προτιμήσεις του γονιού σας μετράνε εδώ. Κάποιοι απολαμβάνουν την κοινωνική πλευρά ενός κέντρου ημέρας· άλλοι προτιμούν πολύ περισσότερο ένα γνώριμο πρόσωπο στο σπίτι. Εμπλέξτε τον στην απόφαση και, αν γίνεται, δοκιμάστε πρώτα για λίγο.

Βήμα 1: Αποφασίστε τι είδους διάλειμμα χρειάζεστε

Διαφορετικά διαλείμματα εξυπηρετούν διαφορετικούς σκοπούς. Σκεφτείτε έναν συνδυασμό:

• Τακτικά σύντομα διαλείμματα, όπως λίγες ώρες κάθε εβδομάδα, για θελήματα, φίλους, άσκηση ή απλή ξεκούραση
• Μια ολόκληρη μέρα πού και πού, για τα δικά σας ραντεβού, οικογενειακές εκδηλώσεις ή ένα ρεπό
• Μεγαλύτερα διαλείμματα, όπως διακοπές ή μια εβδομάδα ανάρρωσης μετά από μια ασθένεια
• Κάλυψη έκτακτης ανάγκης, για όταν ξαφνικά δεν μπορείτε να είστε εκεί

Γράψτε τι θα σας βοηθούσε πραγματικά. Όσο πιο συγκεκριμένοι είστε, τόσο πιο εύκολο είναι να το ζητήσετε και να το οργανώσετε.

Βήμα 2: Ξεκινήστε από την οικογένεια και τους φίλους

Το NIA σημειώνει ότι μερικές φορές την ανάπαυλα την προσφέρουν οικογένεια, φίλοι ή εθελοντές, και τότε μπορεί να μην κοστίζει τίποτα. Οι οδηγίες του NIA για τον καταμερισμό της φροντίδας προτείνουν επίσης να βρείτε ποιος μπορεί να αναλαμβάνει πού και πού, για παράδειγμα να μένει με τον γονιό σας ώστε ο κύριος φροντιστής να ξεκουραστεί ή να ταξιδέψει.

Ζητήστε συγκεκριμένα. Στο «Μπορείς να μένεις με τη μαμά κάθε δεύτερο Σάββατο από τις 10 ως τις 4;» είναι πολύ πιο εύκολο να πει κανείς ναι από το «Κάποια στιγμή θα ήθελα λίγη βοήθεια». Αδέλφια που μένουν μακριά ίσως μπορούν να έρθουν για μια εβδομάδα ή να συμβάλουν στο κόστος μιας αμειβόμενης ανάπαυλας.

Βάλτε αυτά τα διαλείμματα στο κοινό ημερολόγιο, όπως τα ιατρικά ραντεβού. Το Εβδομαδιαίο πρόγραμμα φροντίδας, στο διαδίκτυο ή εκτυπωμένο, τα κάνει ορατά σε όλους.

Βήμα 3: Βρείτε τοπικές υπηρεσίες ανάπαυλας

Αν η οικογένεια δεν μπορεί να καλύψει τα πάντα, κοιτάξτε τις τοπικές υπηρεσίες. Καλά σημεία εκκίνησης:

• Ο δικός σας γιατρός ή ο γιατρός του γονιού σας, που συχνά ξέρει ποιες υπηρεσίες υπάρχουν στην περιοχή.
• Οι τοπικές υπηρεσίες υγείας και κοινωνικής πρόνοιας ή ο δήμος, που μπορούν να σας ενημερώσουν για βοήθεια στο σπίτι, κέντρα ημέρας και σύντομες διαμονές.
• Οργανώσεις και κέντρα στήριξης οικογενειακών φροντιστών, που συχνά έχουν καταλόγους παρόχων και βοηθούν στον σχεδιασμό.
• Ο κοινωνικός λειτουργός του νοσοκομείου, αν ο γονιός σας νοσηλεύεται εκείνη τη στιγμή.

Όταν επικοινωνείτε με έναν πάροχο, ρωτήστε για διαθεσιμότητα, πόσο νωρίς πρέπει να κλείσετε, τι εκπαίδευση έχει το προσωπικό, πώς χειρίζονται τις έκτακτες ανάγκες και πόσο κοστίζει.

Βήμα 4: Δείτε πώς θα το πληρώσετε

Το κόστος διαφέρει πολύ, γι' αυτό ζητήστε τιμές στην περιοχή σας. Το NIA σημειώνει ότι η επαγγελματική ανάπαυλα χρεώνεται συνήθως με την ώρα, τη μέρα ή την εβδομάδα.

Το αν και πόσο καλύπτεται ή επιδοτείται το κόστος εξαρτάται πολύ από το πού ζει ο γονιός σας, πώς είναι ασφαλισμένος και τι δικαιούται. Ρωτήστε τον ασφαλιστικό φορέα του γονιού σας, τις τοπικές υπηρεσίες υγείας ή κοινωνικής πρόνοιας και μια οργάνωση στήριξης φροντιστών ποια βοήθεια είναι δυνατή. Ο Υπολογιστής κόστους κατ' οίκον φροντίδας μπορεί να σας βοηθήσει να βάλετε την τακτική ανάπαυλα στον προϋπολογισμό σας.

Βήμα 5: Ετοιμάστε μια καλή παράδοση

Αυτό που εμποδίζει πολλούς φροντιστές να κάνουν διάλειμμα είναι η ανησυχία ότι ο αντικαταστάτης δεν θα ξέρει τι να κάνει. Μια σαφής παράδοση λύνει το μεγαλύτερο μέρος. Ετοιμάστε έναν σύντομο γραπτό οδηγό με:

1. Καθημερινή ρουτίνα: ώρα ξυπνήματος, γεύματα, προτιμήσεις, δραστηριότητες, ώρα ύπνου.
2. Φάρμακα: μια ενημερωμένη λίστα με ώρες και πού φυλάσσονται. Ο αντικαταστάτης ακολουθεί την υπάρχουσα ρουτίνα· δεν παίρνει αποφάσεις για τα φάρμακα.
3. Σημειώσεις για την υγεία και την κινητικότητα: ό,τι χρειάζεται να ξέρει για να βοηθήσει τον γονιό σας με ασφάλεια.
4. Επαφές: γιατροί, φαρμακείο, γείτονες και οικογένεια, και ποιον καλεί πρώτα αν κάτι πάει στραβά.
5. Πληροφορίες έκτακτης ανάγκης: πού βρίσκονται τα έγγραφα ασφάλισης, τυχόν έγγραφα με τις ιατρικές του επιθυμίες και το φύλλο επαφών έκτακτης ανάγκης. Σε έκτακτη ανάγκη καλεί το 112.
6. Τα μικρά που μετράνε: αγαπημένες εκπομπές, πώς πίνει τον καφέ του, θέματα που του φτιάχνουν τη διάθεση.

Το εκτυπώσιμο Φύλλο παράδοσης επίσκεψης και το Φύλλο επαφών έκτακτης ανάγκης είναι φτιαγμένα γι' αυτό. Αν η οικογένειά σας κρατά ημερολόγιο φροντίδας, ζητήστε από τον αντικαταστάτη να προσθέτει σημειώσεις στη διάρκεια του διαλείμματος, ώστε να επιστρέψετε σε μια καθαρή εικόνα αντί για ένα σωρό ερωτήσεις.

Βήμα 6: Κάντε πραγματικά το διάλειμμα

Είναι συνηθισμένο να περνάτε μια μέρα ανάπαυλας κοιτάζοντας το τηλέφωνο κάθε δέκα λεπτά. Συμφωνήστε από πριν πότε θα σας ενημερώνει ο αντικαταστάτης (για παράδειγμα, ένα μήνυμα το μεσημέρι) και τι είναι αρκετά επείγον για να σας τηλεφωνήσει. Και μετά εμπιστευτείτε το σχέδιο που φτιάξατε.

Κάντε την ανάπαυλα ρουτίνα

Η πιο αποτελεσματική ανάπαυλα είναι τακτική και προβλέψιμη. Βάλτε τη στο εβδομαδιαίο πρόγραμμα, ξαναδείτε τη στις οικογενειακές συζητήσεις και προσαρμόστε τη καθώς αλλάζουν οι ανάγκες του γονιού σας. Ένας φροντιστής που κάνει τακτικά διαλείμματα μπορεί να συνεχίσει να φροντίζει καλύτερα, κι αυτό είναι καλό για όλους, και για τον άνθρωπο που φροντίζετε.