Πρόληψη των πτώσεων στους ηλικιωμένους: λίστα ελέγχου για φροντιστές

Μια πτώση μπορεί να επηρεάσει την αυτοπεποίθηση, αλλά και τη σωματική ασφάλεια. Δεν μπορείτε να εξαλείψετε κάθε κίνδυνο, μπορείτε όμως να κάνετε τις καθημερινές μετακινήσεις ασφαλέστερες και να εντοπίζετε έγκαιρα τυχόν αλλαγές. Ξεκινήστε από όσα έχουν προτεραιότητα για το ίδιο το άτομο: ρωτήστε τι το δυσκολεύει ή το ανησυχεί και κάντε αλλαγές μαζί, αντί να αναλάβετε εσείς τα πάντα.

Οι κίνδυνοι πτώσης μπορεί να αλλάζουν με τον καιρό. Αξίζει να δώσετε προσοχή σε ένα πρόσφατο παραλίγο ατύχημα, σε αλλαγές στο βάδισμα ή σε αυξανόμενο δισταγμό στις σκάλες—ακόμη κι αν δεν έχει υπάρξει τραυματισμός. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας εξηγεί ότι οι πτώσεις μπορεί να οφείλονται σε διάφορους παράγοντες, επομένως η πρόληψή τους συχνά απαιτεί να εξετάσετε περισσότερες από μία πτυχές της καθημερινής ζωής (ΠΟΥ: Πτώσεις).

Μια πρακτική λίστα ελέγχου για το σπίτι και τις καθημερινές δραστηριότητες

Περιηγηθείτε μαζί στο σπίτι κάποια ήρεμη στιγμή. Ρωτήστε το ηλικιωμένο άτομο σε ποια σημεία νιώθει λιγότερο σταθερό και ελέγξτε τις διαδρομές που χρησιμοποιεί συχνότερα: από το κρεβάτι στο μπάνιο, από την κουζίνα στο τραπέζι και προς τις εισόδους ή τις σκάλες.

Κρατήστε τους διαδρόμους ελεύθερους

• Απομακρύνετε από τις διαδρομές τα χαλαρά χαλιά, τα καλώδια που κρέμονται, τα αντικείμενα που είναι παρατημένα και άλλους πιθανούς κινδύνους παραπατήματος. Αν πρέπει να παραμείνει κάποιο χαλί, ρωτήστε έναν τοπικό εργοθεραπευτή ή άλλον αρμόδιο επαγγελματία για ασφαλέστερες επιλογές.
• Φροντίστε τα αντικείμενα που χρησιμοποιούνται συχνά να βρίσκονται σε εύκολη πρόσβαση. Μην αποθηκεύετε είδη πρώτης ανάγκης σε ψηλά σημεία ή όπου κάποιος θα χρειαστεί να σκύψει, να τεντωθεί ή να σκαρφαλώσει.
• Φροντίστε οι σκάλες και οι διάδρομοι να είναι εύκολοι στη χρήση. Βεβαιωθείτε ότι οι χειρολισθήρες είναι σταθεροί και ότι δεν υπάρχουν αντικείμενα γύρω τους.
• Χρησιμοποιήστε φωτισμό που βοηθά να φαίνονται καθαρά τα σκαλοπάτια και οι αλλαγές στο ύψος του δαπέδου, ακόμη και τη νύχτα. Τοποθετήστε μια πηγή φωτός που να είναι εύκολα προσβάσιμη κοντά στο κρεβάτι.

Διευκολύνετε τις καθημερινές δραστηριότητες

• Ελέγχετε ότι οι επιφάνειες στο μπάνιο και οι είσοδοι δεν είναι βρεγμένες ή ολισθηρές. Ρωτήστε έναν επαγγελματία υγείας για κατάλληλες χειρολαβές ή άλλο εξοπλισμό, αντί να μαντέψετε τι θα ταιριάξει.
• Επιλέξτε παπούτσια που εφαρμόζουν καλά, προσφέρουν σταθερότητα, κλείνουν με ασφάλεια και έχουν σόλα που δεν γλιστρά. Αποφύγετε το περπάτημα με κάλτσες σε ολισθηρά δάπεδα.
• Φροντίστε να υπάρχει σε κοντινή απόσταση ένα τηλέφωνο ή άλλος τρόπος να καλέσει κάποιος για βοήθεια, ιδιαίτερα όταν το άτομο είναι μόνο του.
• Προγραμματίστε τις μετακινήσεις χωρίς βιασύνη. Αν το άτομο νιώθει αστάθεια όταν σηκώνεται ή περπατά, κάντε μια παύση και αφήστε το να ορίσει τον ρυθμό. Ρωτήστε έναν επαγγελματία υγείας ποια υποστήριξη είναι κατάλληλη.

Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε τη Λίστα ασφάλειας σπιτιού για ηλικιωμένους για να οργανώσετε έναν έλεγχο ανά δωμάτιο. Το Εθνικό Ινστιτούτο για τη Γήρανση συνιστά επίσης να ελέγχετε τους κινδύνους στο σπίτι, την όραση και τα φάρμακα στο πλαίσιο της πρόληψης των πτώσεων (NIA: Πτώσεις και κατάγματα σε ηλικιωμένους).

Παρατηρήστε τις αλλαγές και ζητήστε αξιολόγηση

Δώστε προσοχή στα μοτίβα αντί να περιμένετε να συμβεί μια σοβαρή πτώση. Σημειώστε τα παραλίγο ατυχήματα, τη νέα δυσκολία στην όρθια στάση ή στο περπάτημα, το αν το άτομο στηρίζεται στα έπιπλα, αποφεύγει δραστηριότητες ή χρειάζεται περισσότερη βοήθεια στις καθημερινές εργασίες. Μια αλλαγή στην αυτοπεποίθηση μπορεί να είναι σημαντική ακόμη κι αν το άτομο δεν έχει τραυματιστεί.

Κανονίστε να συζητήσει το άτομο με τον γιατρό του ή άλλον αρμόδιο επαγγελματία υγείας αν έχει πέσει, αν έχει παραλίγο ατυχήματα επανειλημμένα, αν έχει παρατηρηθεί σημαντική αλλαγή στην ισορροπία ή στο βάδισμά του ή αν έχει προκύψει νέα ανησυχία για την ασφάλειά του στην καθημερινότητα. Ρωτήστε αν θα ήταν χρήσιμη μια αξιολόγηση της κινητικότητας, της όρασης, της ακοής, των υποδημάτων, των προβλημάτων υγείας ή των φαρμάκων. Ορισμένα φάρμακα μπορεί να προκαλέσουν ζάλη ή αστάθεια, αλλά μη διακόψετε ή αλλάξετε τα φάρμακα χωρίς τη συμβουλή του γιατρού που τα συνταγογράφησε ή του φαρμακοποιού.

Ρωτήστε ποιες δραστηριότητες είναι ασφαλείς και κατάλληλες για το άτομο. Η παραμονή σε δραστηριότητα μπορεί να συμβάλει στην ενδυνάμωση και την ισορροπία, αλλά η κατάλληλη δραστηριότητα εξαρτάται από την κατάσταση του ατόμου. Ένας γιατρός, φυσικοθεραπευτής ή άλλος εξειδικευμένος επαγγελματίας μπορεί να βοηθήσει στον σχεδιασμό μιας κατάλληλης προσέγγισης. Μην ενθαρρύνετε κάποιον να δοκιμάσει άγνωστες ασκήσεις ή εξοπλισμό χωρίς καθοδήγηση.

Για το ραντεβού, φέρτε συγκεκριμένα παραδείγματα: πότε συνέβη η πτώση ή το παραλίγο ατύχημα, τι έκανε το άτομο και αν φαινόταν κάτι διαφορετικό εκείνη την ημέρα. Η Καταγραφή πτώσεων μπορεί να βοηθήσει στην καταγραφή αυτών των πληροφοριών, ενώ ένα Φύλλο προετοιμασίας ραντεβού μπορεί να σας βοηθήσει να οργανώσετε τις ερωτήσεις σας.

Τι να κάνετε μετά από μια πτώση

Πρώτα, ελέγξτε αν το άτομο ανταποκρίνεται και αν υπάρχει άμεσος κίνδυνος. Μην βιαστείτε να το σηκώσετε αν μπορεί να έχει τραυματιστεί σοβαρά ή αν η προσπάθεια να το σηκώσετε θα μπορούσε να τραυματίσει κάποιον από τους δυο σας. Καλέστε τον τοπικό αριθμό έκτακτης ανάγκης αν έχει τραυματιστεί σοβαρά, δεν μπορεί να σηκωθεί, έχει έντονο πόνο ή αιμορραγία, φαίνεται ξαφνικά συγχυτικό ή υποψιάζεστε σοβαρό τραυματισμό. Αν δεν είστε σίγουροι τι να κάνετε, επικοινωνήστε με τις τοπικές υπηρεσίες επείγουσας ιατρικής βοήθειας για οδηγίες.

Αν χτύπησε στο κεφάλι ή παρουσιάσει ανησυχητικά συμπτώματα μετά την πτώση, ζητήστε άμεσα ιατρική συμβουλή. Ακόμη κι αν δεν υπάρχει εμφανής τραυματισμός, ενημερώστε τον γιατρό ή την ομάδα φροντίδας για την πτώση—ιδιαίτερα αν δεν είναι η πρώτη ή αν έχει αλλάξει ο τρόπος που κινείται το άτομο. Ακολουθήστε τις οδηγίες των τοπικών υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης και υγείας· η κατάλληλη αντιμετώπιση μπορεί να εξαρτάται από τις περιστάσεις.

Όταν η άμεση κατάσταση είναι ασφαλής, σημειώστε την ημερομηνία και την ώρα, πού συνέβη η πτώση, τι έκανε το άτομο, τυχόν τραυματισμούς ή συμπτώματα και με ποιον επικοινωνήσατε. Μοιραστείτε τις σημειώσεις με την οικογένεια ή το προσωπικό φροντίδας, με τη συγκατάθεση του ατόμου. Ο Δημιουργός ημερολογίου φροντιστή μπορεί να σας βοηθήσει να συγκεντρώνετε τις παρατηρήσεις σε ένα σημείο.

Καθώς αλλάζουν οι ανάγκες: διατηρήστε την ευελιξία του σχεδίου

Αν το άτομο δεν έχει πέσει αλλά παρατηρείτε νέους κινδύνους ή δισταγμό, ξεκινήστε με μια συζήτηση και έναν έλεγχο του σπιτιού. Αν έχει υπάρξει πτώση ή έχει αλλάξει η κινητικότητά του, ζητήστε τη γνώμη ενός επαγγελματία και συμφωνήστε μαζί τα πρακτικά επόμενα βήματα. Αν οι πτώσεις ή οι ανάγκες υποστήριξης συνεχίσουν να αυξάνονται, ρωτήστε την ομάδα φροντίδας αν θα ήταν κατάλληλη μια αξιολόγηση του σπιτιού ή πρόσθετη βοήθεια. Αυτές είναι χρήσιμες κατευθύνσεις, όχι προκαθορισμένα στάδια: οι ανάγκες διαφέρουν από άτομο σε άτομο και οι αλλαγές δεν ακολουθούν μία προβλέψιμη πορεία.

Επανεξετάστε το σχέδιο μετά από μια πτώση, μια αλλαγή στην υγεία ή τη ρουτίνα, μια μετακόμιση ή την προσθήκη νέου εξοπλισμού. Βεβαιωθείτε ότι όσοι βοηθούν γνωρίζουν ποια υποστήριξη προτιμά το άτομο, πώς να επικοινωνήσουν με την οικογένεια ή την ομάδα φροντίδας και τι να κάνουν αν προκύψει κάποια ανησυχία. Ένα κοινό Εβδομαδιαίο πρόγραμμα φροντίδας μπορεί να βοηθήσει στον καταμερισμό των ελέγχων και των πρακτικών εργασιών.

Φροντίστε και τον εαυτό σας

Η πρόληψη των πτώσεων είναι πιο εύκολο να διατηρηθεί όταν μοιράζεται η ευθύνη. Ζητήστε από συγγενείς, φίλους ή αμειβόμενους φροντιστές να αναλάβουν συγκεκριμένες εργασίες, όπως να ελέγχουν έναν φωτισμό, να συνοδεύουν το άτομο σε ένα ραντεβού ή να διατηρούν τους διαδρόμους ελεύθερους. Συμμετέχετε το άτομο στις αποφάσεις και σεβαστείτε όσο το δυνατόν περισσότερο την ιδιωτικότητα και την ανεξαρτησία του.

Αν αρχίζετε να εξαντλείστε ή ανησυχείτε ότι πρέπει να είστε διαθέσιμοι ανά πάσα στιγμή, μιλήστε σε κάποιον που εμπιστεύεστε και ρωτήστε την ομάδα φροντίδας ή τις τοπικές υπηρεσίες υποστήριξης τι βοήθεια είναι διαθέσιμη. Το να κάνετε ένα διάλειμμα αποτελεί μέρος μιας βιώσιμης φροντίδας, όχι αποτυχία. Μικρές, συμφωνημένες αλλαγές και σαφής επικοινωνία μπορούν να βοηθήσουν το ηλικιωμένο άτομο να νιώθει μεγαλύτερη ασφάλεια, χωρίς το σπίτι να μοιάζει με μια σειρά από περιορισμούς.