Opieka nad osobą starszą z cukrzycą

Opieka nad starszą osobą chorującą na cukrzycę często łączy praktyczną pomoc, towarzystwo i uważne obserwowanie zmian. Niektóre osoby samodzielnie radzą sobie z większością zadań, inne potrzebują wsparcia przy posiłkach, wizytach, lekach lub kontrolowaniu poziomu glukozy we krwi. Nie ma jednego właściwego sposobu ani harmonogramu opieki. Zapytaj tę osobę, co jest dla niej ważne, i wspólnie z jej personelem medycznym opracuj plan dostosowany do jej stanu zdrowia, możliwości i preferencji.

Jak opieka może zmieniać się z czasem

Opieka nad osobą chorującą na cukrzycę nie przebiega według przewidywalnych etapów. Potrzeby starszej osoby mogą przez długi czas pozostawać bez zmian, stopniowo się zmieniać lub szybko ulec zmianie po chorobie, upadku czy pobycie w szpitalu. Cukrzycy mogą też towarzyszyć inne schorzenia, zmiany pamięci, wzroku lub sprawności ruchowej, a także różny poziom wsparcia ze strony rodziny. Światowa Organizacja Zdrowia opisuje cukrzycę jako chorobę przewlekłą wymagającą stałej opieki; jej szczegóły należy dostosować do konkretnej osoby (WHO: Cukrzyca).

Gdy potrzeby są stabilne, osoba może potrzebować przede wszystkim pomocy w organizowaniu wizyt, robieniu zakupów spożywczych lub utrzymywaniu codziennej rutyny. Zanim przejmiesz zadania, które może i chce wykonywać samodzielnie, zapytaj o zgodę. Ustalcie wspólnie, jakie wsparcie jest mile widziane i kiedy wrócicie do rozmowy o tym, czy ustalenia nadal się sprawdzają.

Gdy potrzebna jest większa pomoc, codzienne zadania mogą stawać się trudniejsze. Osoba może na przykład mieć kłopot z pamiętaniem o wizytach, przygotowywaniem posiłków, czytaniem instrukcji lub bezpiecznym poruszaniem się. Zamiast zakładać, czego potrzebuje, zaproponuj konkretne możliwości do wyboru. Jeśli stan zdrowia, możliwości lub codzienna sytuacja tej osoby uległy zmianie, lekarz lub inny pracownik ochrony zdrowia może zweryfikować plan opieki.

Podczas choroby lub po pobycie w szpitalu codzienne nawyki i potrzeby związane z opieką mogą się zmienić. Zanim osoba wróci do domu, poproś zespół opiekujący się nią o jasne instrukcje, w tym informację, z kim kontaktować się w razie pytań i co robić, jeśli jej stan się pogorszy. Nie zmieniaj samodzielnie leków na cukrzycę ani nie podejmuj decyzji dotyczących leczenia. Jeśli instrukcje są niejasne lub wydają się trudne do zastosowania, skontaktuj się z osobą przepisującą lek lub farmaceutą.

Jak ułatwić codzienną opiekę

Przewidywalna, ale elastyczna rutyna może pomóc, nie sprawiając, że dzień tej osoby będzie przypominał listę nakazów. Za jej zgodą możesz:

• Dopasować pory posiłków, wizyt i innych codziennych zajęć do jej zwyczajowych preferencji.
• Umieścić dane kontaktowe zespołu opiekuńczego i aktualny plan opieki w miejscu łatwo dostępnym dla osób pomagających.
• Pomóc zorganizować transport lub towarzyszyć tej osobie podczas wizyt, jeśli chce takiego wsparcia.
• Zapisywać pytania i zaobserwowane zmiany, aby omówić je z lekarzem lub innym pracownikiem ochrony zdrowia.
• Sprawdzić, czy wyposażenie domu ułatwia codzienne czynności, zwracając uwagę na oświetlenie, drożne przejścia i dostęp do często używanych przedmiotów.

Nie narzucaj specjalnej diety, nie ograniczaj produktów ani nie zakładaj, co ta osoba powinna jeść. Poproś lekarza lub wykwalifikowanego dietetyka o zalecenia uwzględniające jej stan zdrowia, kulturę, preferencje i możliwości. Jeśli zmieni się jej apetyt, sposób odżywiania lub zdolność do przygotowywania posiłków, poinformuj o tym zespół opiekuńczy.

Jeśli osoba mierzy poziom glukozy we krwi w domu, postępuj zgodnie z otrzymanym przez nią planem. Pomagaj tylko przy tych czynnościach, w których chce lub potrzebuje pomocy. Nie interpretuj wyników ani nie zmieniaj sposobu opieki bez odpowiednich wskazówek. Generator dziennika opiekuna może pomóc członkom rodziny zapisywać obserwacje i pytania; Dziennik poziomu cukru we krwi może się przydać, jeśli zespół opiekuńczy zalecił zapisywanie wyników.

W przypadku leków postępuj zgodnie z aktualnymi zaleceniami osoby, która je przepisała, lub farmaceuty. Prowadź aktualną listę leków i alergii oraz zapytaj zespół opiekuńczy, co zrobić, jeśli dawka zostanie pominięta, osoba nie może jeść jak zwykle lub zachoruje. Nigdy nie zgaduj, jaką dawkę podać, ani nie podwajaj jej, chyba że wykwalifikowany specjalista wyraźnie tak zaleci.

Bezpieczeństwo i objawy alarmowe

U niektórych osób chorujących na cukrzycę może wystąpić niski poziom glukozy we krwi, zwłaszcza jeśli przyjmują określone leki na cukrzycę. Objawy mogą obejmować pocenie się, drżenie, głód, zawroty głowy, osłabienie, trudności z koncentracją lub splątanie. Objawy te mogą mieć też inne przyczyny, a u starszej osoby mogą być mniej oczywiste. Postępuj zgodnie z indywidualnym planem opieki tej osoby i skonsultuj się z jej lekarzem lub innym pracownikiem ochrony zdrowia, jeśli takie epizody się powtarzają albo nie masz pewności, co się dzieje. NHS wyjaśnia, jak rozpoznać niski poziom cukru we krwi i kiedy szukać pomocy (NHS: Niski poziom cukru we krwi).

Jeśli osoba straci przytomność, ma napad drgawkowy lub nie może bezpiecznie przełykać, potraktuj to jako nagły wypadek. Zadzwoń pod lokalny numer alarmowy. Nie podawaj jedzenia ani picia osobie nieprzytomnej lub niemogącej przełykać.

Wysoki poziom glukozy we krwi może powodować objawy, takie jak wzmożone pragnienie, częstsze oddawanie moczu, zmęczenie lub niewyraźne widzenie. Nowe lub nasilające się objawy należy omówić z lekarzem lub innym pracownikiem ochrony zdrowia. Pilnie poszukaj pomocy medycznej, jeśli osoba czuje się bardzo źle, staje się nietypowo senna lub splątana, wielokrotnie wymiotuje albo oddycha głęboko lub szybko. Postępuj zgodnie z lokalnymi zaleceniami dotyczącymi sytuacji nagłych i planem opieki tej osoby, zamiast próbować samodzielnie radzić sobie z poważnym epizodem w domu. NHS opisuje również objawy wysokiego poziomu cukru we krwi (NHS: Wysoki poziom cukru we krwi).

Niezwłocznie skontaktuj się z lekarzem lub innym pracownikiem ochrony zdrowia opiekującym się tą osobą, jeśli zauważysz istotną zmianę w jej zwykłym stanie zdrowia, powtarzające się niskie lub wysokie wyniki pomiarów, nową ranę lub owrzodzenie albo zmianę w jedzeniu, piciu, widzeniu, chodzeniu lub pamięci. Z wyprzedzeniem ustal, z kim kontaktować się poza zwykłymi godzinami pracy przychodni. Jeśli zmiana jest nagła lub poważna, skorzystaj z lokalnych służb ratunkowych.

Współpraca z zespołem opiekuńczym

W zależności od lokalnie dostępnych usług i indywidualnych potrzeb w skład zespołu opiekującego się tą osobą mogą wchodzić lekarz podstawowej opieki zdrowotnej, specjalista diabetologii, pielęgniarka lub pielęgniarz, farmaceuta, dietetyk albo specjalista zajmujący się pielęgnacją stóp. Starsza osoba powinna uczestniczyć w podejmowaniu decyzji w takim zakresie, w jakim chce i może. Jeśli wyrazi zgodę, zapytaj, czy możesz brać udział w wizytach lub otrzymywać informacje dotyczące opieki.

Przydatne pytania:

• Jakie są główne cele aktualnego planu leczenia cukrzycy?
• Jakie objawy powinny skłonić nas do telefonu, a które wymagają pilnej pomocy?
• Co powinniśmy zrobić, jeśli osoba zachoruje, będzie mniej jeść lub nie będzie mogła przestrzegać swojej zwykłej rutyny?
• Z kim kontaktować się w razie pytań dotyczących leków lub domowego monitorowania stanu zdrowia?
• Czy zmiany w poruszaniu się, widzeniu, pamięci lub codziennym funkcjonowaniu powinny wpłynąć na plan?

Prowadź krótkie, rzeczowe notatki: co się zmieniło, kiedy to nastąpiło, co powiedziała ta osoba i jakie działania podjęto. Lista kontaktów zespołu opiekuńczego pomoże zebrać najważniejsze numery w jednym miejscu. Lista kontrolna bezpieczeństwa w domu seniora może pomóc rodzinie ocenić praktyczne zagrożenia w domu, bez traktowania każdej niedogodności jak sytuacji kryzysowej.

Dbanie o siebie podczas opieki

Długotrwałe wspieranie bliskiej osoby może być męczące, szczególnie gdy członkowie rodziny mają różne plany dnia lub mieszkają daleko od siebie. Zastanów się, jakie zadania możesz regularnie wykonywać, i poproś innych o przejęcie konkretnych obowiązków, takich jak transport, zakupy lub udział w wizycie. Wspólny plan może ograniczyć powtarzające się wiadomości i ułatwić zauważenie braków we wsparciu.

Nie musisz być dostępny przez całą dobę, żeby być troskliwym członkiem rodziny. Znajdź czas na sen, pracę, relacje i zajęcia, które pomagają ci odzyskać siły. Jeśli przez dłuższy czas czujesz się przytłoczony, osamotniony lub nie radzisz sobie ze swoimi obowiązkami, porozmawiaj z kimś zaufanym i zapytaj lokalną placówkę ochrony zdrowia lub służby społeczne o wsparcie dla opiekunów albo możliwość skorzystania z opieki wytchnieniowej. Poproś o pomoc odpowiednio wcześnie, gdy obecne ustalenia przestają być możliwe do utrzymania.

Dobra opieka nie polega na tym, by robić wszystko samodzielnie. Chodzi o poszanowanie wyborów starszej osoby, świadomość, kiedy zwrócić się po fachową poradę, oraz stworzenie praktycznej sieci wsparcia dla was obojga.