Opieka nad osobą z POChP i problemami z oddychaniem

POChP (przewlekła obturacyjna choroba płuc) to przewlekła choroba płuc, która utrudnia wdychanie i wydychanie powietrza. Może wpływać na oddychanie, poziom energii i codzienne czynności. Każda osoba doświadcza jej inaczej: u niektórych objawy są dość stabilne, a u innych zdarzają się okresy nasilenia duszności lub kaszlu. [1]

Jako opiekun rodzinny możesz pomagać w codziennych czynnościach, zauważać zmiany i upewniać się, że bliska osoba wie, jak skontaktować się z zespołem opiekującym się nią. Nie musisz samodzielnie oceniać ani leczyć problemów z oddychaniem. Poproś lekarza tej osoby lub zespół pulmonologiczny o wyjaśnienie indywidualnego planu postępowania i tego, które zmiany wymagają działania.

Czego można się spodziewać z upływem czasu

POChP nie ma jednego, ustalonego przebiegu. Niektóre osoby, przy odpowiednim wsparciu, pozostają aktywne; inne stopniowo potrzebują coraz większej pomocy przy takich czynnościach jak ubieranie się, mycie, gotowanie czy poruszanie się. Zaostrzenie — czyli nasilenie objawów w porównaniu ze zwykłym stanem — może spowodować przejściowe pogorszenie, a powrót do formy może zająć trochę czasu. Na samopoczucie danej osoby mogą też wpływać inne choroby.

Lekarze mogą opisywać POChP na podstawie wyników badań i objawów, ale sama nazwa lub stopień choroby nie pozwalają rodzinie dokładnie przewidzieć, co wydarzy się dalej. Nie porównuj doświadczeń bliskiej osoby z doświadczeniami innych. Zamiast tego zapytaj zespół opiekujący się nią, jakich zmian można się spodziewać, jakie wsparcie może pomóc i kiedy ponownie ocenić jej potrzeby. [2]

Codzienne wsparcie w domu

Niewielkie zmiany mogą sprawić, że codzienne czynności będą mniej męczące. Zapytaj bliską osobę, co jej pomaga, i pozwól jej robić to, co jest w stanie zrobić, we własnym tempie.

• Dostosuj plan dnia do poziomu energii. Podziel zadania na mniejsze kroki, zaplanuj przerwy na odpoczynek i zostaw bardziej wymagające czynności na tę porę dnia, kiedy bliska osoba zwykle czuje się najlepiej.
• Zadbaj, by potrzebne rzeczy były w zasięgu ręki. Trzymaj często używane przedmioty w pobliżu i ogranicz niepotrzebne chodzenie między pomieszczeniami. Sprawdzenie bezpieczeństwa w domu może pomóc wykryć bałagan, słabe oświetlenie i inne możliwe do uniknięcia zagrożenia. Skorzystaj z listy kontrolnej bezpieczeństwa w domu.
• Pomóż znaleźć wygodną pozycję. Poproś zespół pulmonologiczny, by pokazał bliskiej osobie pozycje lub techniki oddychania, które mogą jej pomóc. Nie namawiaj jej do kontynuowania czynności, jeśli oddychanie staje się niekomfortowe.
• Prowadź prosty zapis. Notuj zmiany dotyczące duszności, kaszlu, odkrztuszanej wydzieliny, snu, aktywności i wizyt, a także zalecenia zespołu opiekującego się bliską osobą. Dzienny dziennik opiekuna może pomóc w przekazywaniu jasnych obserwacji.
• Postępuj zgodnie z ustalonym planem. Stosuj leki i korzystaj ze sprzętu wyłącznie zgodnie z zaleceniami. Nie rozpoczynaj ani nie odstawiaj leczenia, nie zmieniaj dawek leków ani ustawień tlenu, chyba że lekarz prowadzący wydał takie zalecenie.

Jeśli bliska osoba korzysta w domu z tlenu, poproś dostawcę o jasne pisemne instrukcje dotyczące sprzętu i postępowania w razie jego awarii. Tlen zwiększa ryzyko pożaru: przestrzegaj zasad bezpieczeństwa ustalonych przez dostawcę, trzymaj sprzęt z dala od papierosów, płomieni i innych źródeł zapłonu oraz nie pozwalaj palić w pobliżu urządzenia. [4]

Przygotuj się na zaostrzenia i nagłe zmiany

Zaostrzenie POChP może oznaczać wyraźne nasilenie typowych objawów, takich jak duszność, kaszel lub odkrztuszanie wydzieliny. Indywidualny plan postępowania może określać, z kim się skontaktować i jakie kroki podjąć. Poproś lekarza o pisemny plan działania, zawierający dane kontaktowe na wypadek potrzeby uzyskania pomocy poza godzinami pracy, i upewnij się, że wszystkie osoby zaangażowane w opiekę wiedzą, gdzie jest przechowywany. [2]

Jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem bliskiej osoby lub zespołem pulmonologicznym, jeśli objawy się nasilają albo nie ustępują zgodnie z opisem w planie. Jeśli bliska osoba ma silną duszność, jej stan nagle znacznie się pogorszył, nie może mówić z powodu duszności, jest zdezorientowana lub wyjątkowo senna, mdleje albo jej usta lub skóra mają siny lub szary odcień, wezwij pomoc w nagłym wypadku, dzwoniąc pod lokalny numer alarmowy. Nowy lub silny ból w klatce piersiowej również wymaga pilnej oceny. Jeśli obawiasz się, że bliskiej osobie grozi bezpośrednie niebezpieczeństwo, nie czekaj na planową wizytę.

Zapisz w łatwo dostępnym miejscu rozpoznane choroby bliskiej osoby, alergie, przyjmowane leki i najważniejsze dane kontaktowe. Karta informacji alarmowych dla seniora może pomóc członkom rodziny i służbom ratunkowym szybko znaleźć ważne informacje. Miej pod ręką lokalny numer alarmowy i dane kontaktowe zespołu pulmonologicznego.

Współpracuj z zespołem opiekującym się bliską osobą

Lekarz lub zespół pulmonologiczny może wyjaśnić, jak rozpoznawać zmiany, omówić instrukcje dotyczące inhalatora lub sprzętu oraz doradzić, czy odpowiednie będą takie usługi jak rehabilitacja pulmonologiczna. Rehabilitacja pulmonologiczna to ustrukturyzowany program dla osób z chorobami płuc; zapytaj zespół opiekujący się bliską osobą, jakie możliwości są dostępne w okolicy i czy program odpowiada jej potrzebom. [1][3]

Na wizyty zabierz krótką listę pytań i notatki o zmianach zaobserwowanych w domu. Przydatne pytania to: „Czego możemy się spodziewać, gdy objawy są stabilne?”, „W przypadku jakich zmian powinniśmy się z Państwem skontaktować?”, „Z kim kontaktować się poza godzinami pracy?” oraz „Co powinniśmy zrobić, jeśli tlen lub inny zalecony sprzęt przestanie działać prawidłowo?”. Za zgodą bliskiej osoby uczestnicz w wizytach lub podziel się swoimi obserwacjami z lekarzem.

Podziel się opieką i zadbaj o siebie

Problemy z oddychaniem mogą sprawić, że plany trzeba będzie zmieniać w ostatniej chwili. Ustal z rodziną lub znajomymi, kto może pomóc w przygotowywaniu posiłków, załatwianiu spraw, transporcie lub dotrzymywaniu towarzystwa bliskiej osobie. Wspólny harmonogram może ułatwić podział obowiązków i zapewnić każdemu opiekunowi czas na odpoczynek.

Opieka może być wymagająca, nawet jeśli bardzo kochasz bliską osobę. Zwróć uwagę, czy regularnie nie dosypiasz, nie opuszczasz własnych wizyt lekarskich albo nie masz poczucia, że nie dasz już rady. Powiedz o tym zaufanej osobie i zapytaj zespół opiekujący się bliską osobą lub lokalne służby wsparcia o opiekę wytchnieniową i pomoc dla opiekunów. Jeśli czujesz się przytłoczony lub zagrożony, jak najszybciej poszukaj pomocy. Twoje samopoczucie też jest ważne.